KISITLAMA VE VASİ TAYİNİNİN HUKUKSAL BOYUTU (www.guncel-bakis.com)

Post 12 of 161

http://www.guncel-bakis.com/kose-yazisi/146/kisitlama-ve-vasi-tayininin-hukuksal-boyutu.html

Vesayet, hukuksal işlem ehliyetine sahip olmayan, hukuksal işlemlerini kendisi yürütemeyen ve bu nedenle yasal temsilciye ihtiyaç duyan veya bakıma muhtaç kişilerin korunması yahut malvarlıklarının yönetiminin sağlanması amacıyla yasada düzenlenmiştir.

 

Türk Medeni Kanunun ilgili hükümlerinde; kısıtlılık halleri belirtilmiş ve kısıtlamanın söz konusu olduğu hallerde “vasi atanması” gerekliliği hüküm altına alınmıştır.

 

Kısıtlılık konusunun hallerinden birisi; akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlamadır. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle, kendi işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için sürekli yardıma ihtiyaç duyan ya da başkalarının güvenliğini tehlike altına sokan kişilerin kısıtlanacağını hükme bağlamıştır. Dolayısıyla, her akıl hastası ya da akıl zayıfı değil; bu sebebin varlığına rağmen kanunda sayılan bu tür işleri yapamayan kişi kısıtlanır.

 

Kısıtlılık hallerinden bir diğeri; savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı kötü yaşama tarzı, kötü yönetim halidir. Bu hallerden birine sahip her kişinin kısıtlanmasını değil; kişinin bu sebeplerden dolayı kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açmasını ve bu yüzden devamlı olarak korunmaya veya bakıma muhtaç olmasını; yahut başkalarının güvenliğini tehdit etmesi şartı öngörülmüştür. Dolayısıyla; her alkol veya uyuşturucu madde bağımlısı yahut savurgan kişi kısıtlanmayacak; bu hal ve hareketler nedeniyle yine maddede sayılan sonuçlara yol açacak ise; kısıtlanabilecektir.

 

Yine özgürlüğü bağlayıcı ceza bir kısıtlama nedeni olabilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus; kişi kısıtlanmış olsa dahi, vesayet altına alınması için, cezanın infazına başlanmış olması gerekmektedir. Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkum olan her ergin kısıtlanır. Cezayı yerine getirmekle görevli makam, böyle bir hükümlünün cezasını çekmeye başladığını, kendisine vasi atanmak üzere hemen yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.

 

Kısıtlama konusunda son olarak; istek üzerine kısıtlama düzenlenmiştir.Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı nedeniyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden” kimselerin kısıtlanabileceği belirtilmiştir.

 

Yukarıdaki nedenlerden dolayı kısıtlanması gereken hususlar meydana geldiğinde, öncelikle önce kısıtlama kararı verilecek; sonra bu kimseye vasi atanacak; ve kişinin şahsının korunması ile birlikte malvarlığının yönetimi gibi konularda, vasi işlem yapacaktır.

 

Kısıtlama kararının kesinleşmesiyle birlikte, bu kararın; yani kişinin kısıtlandığına ilişkin verilen kararın, kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunmasını hükme bağlamıştır. Kısıtlama iyiniyetli üçüncü kişileri ilandan önce etkilemeyeceği için; ilan ile birlikte; iyi niyet- kötü niyet ayrımı yapmak zorunda kalınmaksızın; durumun bilinmezliğini ileri sürme durumu bertaraf edilmiş olacaktır.

 

Kısıtlama hallerinde resmi sağlık kurulu raporunun gerekip gerekmediği kısıtlılık hallerini ayrı ayrı ele almıştır. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim veya istek üzerine kısıtlılık kararı verilebilmesi için kişinin mutlaka ama mutlaka mahkemede dinlenilmesi gerekmektedir. Özgürlüğü bağlayıcı ceza verildiği zaman zaten ilgili kurum tarafından gerekli başvurular yapılmaktadır. Akıl hastalığı veya akıl zayılığı” sebebiyle kısıtlama kararının verilebilmesini; ancak resmi sağlık kurulundan alınacak rapor şartına bağlamıştır.

 

Vesayet altına alınan kişiye bir “vasi” atanır., vesayet altına alınan kişiye atanacak vasi, bu görevi yerine getirebilecek bir ergin kişi olmalıdır. Vesayet, kişinin özgürlüklerini sınırlandırdığı için; kişinin menfaati düşünülerek; bu görevde eş ve hısımlara öncelik verilir

 

Vasi atama işlemi bir kişi üzerinden yapılabileceği gibi şartların gerçekleşmesi halinde birden fazla kişide vasi olarak atanabilir. Birden fazla kişinin vasi olarak atanmasında yönetim konusunda farklılıklar vardır.

 

Ayrıca vasi; vesayet altındaki kişi adına kefil olmak, vakıf kurmak ve önemli bağışlarda bulunmaz. Bunun yanında; vasinin görevleri, sadece malvarlığına ilişkin işlemlerle sınırlı olmayıp; vesayet altındaki kişiye karşı “özen ve temsil” yükümlülüğü de bulunmaktadır.

 

Vasi, görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye zarar verir ise; bu zarardan sorumlu olacaktır.

 

 

Saygılarımıza.

 

Av. Serdar Ülkü

 

Bu yazı serdarulku tarafından yazıldı